Kreatyna jest występującym naturalnie aminokwasem (budulcem białka), który znajdziemy w mięsie i rybach, a także w ludzkim organizmie w wątrobie, nerkach i trzustce. Jest przetwarzana w fosforan kreatyny lub fosfokreatynę, a następnie przechowywana w mięśniach, gdzie używana jest do wytwarzania energii. W trakcie intensywnych, trwających krótko ćwiczeń, takich jak podnoszenie ciężarów czy sprint, fosfokreatyna jest przetwarzana w ATP, będące głównym źródłem energii w organizmie.
Suplementy kreatynowe są popularne wśród kulturystów i wyczynowych sportowców. Szacuje się, że Amerykanie wydają ponad 14 milionów dolarów rocznie na tego typu preparaty. Kreatyna jest popularna, ponieważ poprawia masę mięśniową i poprawić wyniki sportowe, głównie w przypadku sportów opartych na intensywnym, krótkotrwałym wysiłku (takich jak skoki, czy podnoszenie ciężarów).
Nie wszystkie badania przeprowadzone na ludziach potwierdzają, iż kreatyna poprawia wyniki sportowe. Okazuje się, że nie każdy reaguje na kreatynę w ten sam sposób. Na przykład osoby, u których naturalnie występuje duże stężenie kreatyny, nie czerpią dodatkowych korzyści z suplementacji.
Wstępne badania kliniczne pokazały, że zdolność kreatyny do podnoszenia masy mięśniowej i siły może być pomocna przy słabości mięśni związanej z chorobą, taką jak niewydolność serca czy dystrofia mięśniowa.

ZASTOSOWANIE
- Sporty wyczynowe
Większość testów przeprowadzonych na ludziach odbywa się w laboratoriach, a nie podczas aktywnego treningu. Wstępne badania pokazują, że suplementy z kreatyną poprawiają siłę i masę mięśniową podczas krótkich i intensywnych ćwiczeń, takich jak podnoszenie ciężarów. W tych badaniach pozytywne rezultaty zauważono głównie u osób młodych (ok. 20 lat). Naukowcy nie są pewni co do mechanizmu działania kreatyny. Jednak wiadomo, że pozwala organizmowi na użycie podczas ćwiczeń swojej siły z dużo większą wydajnością, przyspiesza też budowę mięśni. Wciąż jednak potrzeba więcej badań.
Kreatyna wydaje się nie podnosić wydajności podczas uprawiania ćwiczeń wytrzymałościowych (takich jak bieganie) lub w przypadku, gdy ćwiczenie nie jest powtarzane. Badania dały w tej kwestii mieszane wyniki.
Choć kreatyna nie jest zakazana przez Międzynarodowy Komitet Olimpijski ani inne tego typu organizacje, jej użycie uważa się za kontrowersyjne.
Kreatynę uważa się generalnie za bezpieczną, jednak przy spożyciu dużych dawek może dojść do uszkodzenia nerek. Wysokie dawki mogą również spowodować, iż organizm przestanie sam wytwarzać kreatynę.
Niektóre suplementy kreatynowe są rynkowo skierowane bezpośrednio do nastolatków, obiecując poprawę budowy ciała bez potrzeby ćwiczenia. Jak wykazał sondaż przeprowadzony wśród studentów, młodzi użytkownicy kreatyny często przekraczają zalecane dawki. Kreatyna nie była też badana pod kątem bezpieczeństwa użycia przez osoby poniżej 19. roku życia.
- Choroby serca
Wstępne badania sugerują, iż kreatyna może pomóc w obniżeniu poziomu trójglicerydów (są to tłuszcze znajdujące się we krwi) u mężczyzn i kobiet, u których występuje duże ich stężenie.
W kilku badaniach osoby z chorobami serca, które przyjmowały kreatynę jako dodatek do lekarstw, mogły ćwiczyć dłużej, zanim zaczęły odczuwać zmęczenie – w porównaniu z osobami przyjmującymi placebo. Szybkie zmęczenie jest jednym z podstawowych symptomów niewydolności serca. W pewnym badaniu, 20 osób z tym schorzeniem, po krótkotrwałym przyjmowaniu kreatyny zwiększyło swoją masę oraz siłę mięśni. Inne badania jednak tego nie potwierdziły.
Uważa się również, że kreatyna pomaga w obniżeniu poziomu homocysteiny, która powiązana jest z chorobami serca, takimi jak zawał, czy udar.
- Nowotwory
Wstępne badania sugerują, iż kreatyna może mieć właściwości antyrakowe.
- Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP)
Jedno badanie pokazało, że osoby z POChP, które spożywały kreatynę poprawiły swoją masę mięśniową, siłę mięśni i ich wytrzymałość, odnotowały też ogólną poprawę zdrowia, w porównaniu z osobami przyjmującymi placebo. Ich wydolność fizyczna nie uległa jednak zmianie. Wciąż potrzebne są dalsze badania.
- Zanik mięśniowy
Osoby z zanikiem mięśni mogą mieć mniej kreatyny w swoich komórkach mięśniowych, co może się wiązać ze słabością mięśni. Jedno badanie wykazało, iż w tym przypadku zażywanie kreatyny daje pewną poprawę siły mięśni. Inne badania nie wykazały jednak tego efektu.
- Choroba Parkinsona
Osoby, które cierpią na tę chorobę, maja obniżoną kondycję mięśni, włączając w to słabszą masę, siłę i odporność na zmęczenie. W jednym badaniu wykazano, iż podawanie kreatyny osobom z chorobą Parkinsona poprawia wytrzymałość mięśni. W innym badaniu suplementy kreatynowe poprawiły nastrój badanych i zredukowały potrzebę przyjmowania leków w porównaniu do osób, które nie przyjmowały kreatyny. Dla potwierdzenia tych wstępnych wyników potrzebne są kolejne testy.
- Stwardnienie zanikowe boczne (ALS lub choroba Lou Gehriga)
Kreatyna zdaje się hamować rozwój tej choroby i poprawia jakość życia pacjentów. Konieczne jest przeprowadzenie dalszych badań dla potwierdzenia tych wyników.

SPOSÓB UŻYCIA
Dzieci
Suplementy kreatynowe nie są zalecane dla dzieci.
Dorośli
Typowe dawki podajemy poniżej. Należy zapytać swojego lekarza w celu dobrania idealnego dawkowania.
Typowe dawkowanie przy intensywnych ćwiczeniach (dla osoby dorosłej powyżej 19. roku życia): weź 5g monowodorku kreatyny 4 razy dziennie przez 2-5 dni.
Standardowa dzienna dawka (dla osoby dorosłej powyżej 19. roku życia) to 2g kreatyny dziennie.
Twój organizm może lepiej wchłaniać kreatynę, gdy spożywać ją będziesz razem z węglowodanami w postaci owoców, soków i przecierów owocowych. Powyższe dawki zostały przetestowane na sportowcach. Nie jest wiadome, jak podobne dawki działać będą na osoby nie ćwiczące wyczynowo.

OSTRZEŻENIA
Ze względu na możliwe efekty uboczne i interakcje z lekami, suplementy diety należy przyjmować pod okiem specjalisty.
MOŻLIWE EFEKTY UBOCZNE
- Zwiększenie masy ciała
- Skurcze mięśni
- Nadwyrężenie mięśni
- Niestrawność
- Biegunka
- Zawroty głowy
- Wysokie ciśnienie krwi
- Problemy z wątrobą
- Uszkodzenie nerek
Większość badań pokazało brak efektów ubocznych przy stosowaniu kreatyny do 6 miesięcy.
- Rabdomioliza (rozpad mięśni) i nagłe problemy z nerkami zauważono u sportowców, którzy przyjmowali do 10g kreatyny dziennie przez 6 tygodni
- Osoby, które cierpią na choroby nerek, wysokie ciśnienie krwi lub uszkodzenia wątroby, nie powinny przyjmować kreatyny
- Przyjmowanie kreatyny może zatrzymać naturalną produkcję tej substancji w organizmie, choć badacze nie znają dokładnie efektów długotrwałego suplementowania. W tej kwestii należy skonsultować się z lekarzem.
- Istnieją doniesienia o zanieczyszczonych preparatach z kreatyną. Należy kupować suplementy z pewnego źródła
- Niektórzy lekarze uważają, iż spożywanie kreatyny może spowodować przyspieszone bicie serca lub dermatozę (choroba skóry). Konieczne jest wykonanie badań.
INTERAKCJE
Jeśli przyjmujesz któryś z poniższych leków, przed zastosowaniem kreatyny powinieneś skonsultować się z lekarzem.
Przeciwzapalne leki niesteroidowe (NLPZ) przyjmowanie kreatyny z takimi lekami przeciwbólowymi podnosi ryzyko wystąpienia chorób nerek. Do NLPZ zaliczamy ibuprofen i naproksen.
Kofeina przyjmowanie jej razem z kreatyną jest obciążające dla całego organizmu, podnosi również ryzyko odwodnienia. Łączenie kofeiny, kreatyny i efedryny podnosi zaś ryzyko wystąpienia udaru.
Diuretyki (leki moczopędne) łączenie kreatyny z diuretykami podnosi ryzyko odwodnienia i uszkodzenia nerek.
Cymetydyna łączenie kreatyny z tą substancją podnosi ryzyko uszkodzenia nerek.
Leki na nerki łączenie kreatyny z tego typu lekami może podnieść ryzyko uszkodzenia nerek.
Probenecyd spożywanie kreatyny z tym lekiem stosowanym przy dnie moczanowej, może podnieść ryzyko uszkodzenia nerek.







